عباس قديانى

127

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

شمس الملك نصر پادشاه توران از جيحون مىگذشت . قلعه بانى به نام يوسف خوارزمى را دست بسته نزد او آوردند و چون يوسف با شاه درشتى كرد ، الب ارسلان دستور داد تا دستهايش را باز كنند كه به ضرب تير خودش وى را از پاى درآورد . اما تير خطا رفت و يوسف با كاردى كه همراه داشت زخمى به سلطان زد كه عاقبت باعث مرگ او شد . الب ارغو ملقب به شمس الدين ، متوفى 672 ه . ق . فرمانرواى لر بزرگ و ششمين اتابك ( 565 - 672 ه . ق . ) از سلسلهء اتابكان لر بزرگ . وى بعد از كشته شدن برادرش اتابك تكلة ابن هزار اسپ به امارت لر بزرگ رسيد ( 656 ) و مدت 15 سال امارت كرد . البتكين - الپتكين متوفى به سال 352 ه . ق . مؤسس دولت غزنويان . وى در آغاز از غلامان درگاه سامانيان بود ، و سپس ترقى يافته به درجهء حاجب سالارى در نزد آنها رسيد و در دستگاه عبد الملك اول سامانى قدرت و نفوذى يافت . عاقبت به سپهسالارى خراسان و امارت نيشابور رسيد ، اما چون با سلطنت منصور اول سامانى موافقت نداشت از آن سمت معزول شد و به بلخ رفت و لشكرى را كه امير سامانى به دفع او فرستاد شكست داد و سپس از آنجا به غزنه رفت و آن ولايت را از امير محلى آنجا كه « لاوك » نام داشت بگرفت و دولت غزنويان را تأسيس كرد و خود چندى بعد وفات يافت . بعد از او پسرش اسحاق ابن البتكين به امارت غزنه نشست . التزام نامه : - محتسب الممالك التون تمغا واژه‌اى مغولى ، مهرى كه سلاطين ترك با مركب طلايى و با آب زر بر فرمانها مىزدند . التهذيب الاحكام از كتب مهم شيعه اثنى عشرى در 10 جلد ، تأليف شيخ طوسى . الجايتو : - سلطان محمد خدابنده الحضر شهرى بود عربىنشين كه روميان آن را « هاترا » مىناميدند . اين شهر در مسافت سه روزه از شهر موصل امروز واقع بود ، خرابه‌هاى آن شهر مقابل تكريت در بيابانى ما بين تكريت و موصل و فرات قرار دارد . اين شهر در اوايل قرن دهم ميلادى به دليل موقعيت خاص داراى معروفيت گرديد . دوره آبادى الحضر در حدود 100 الى 300 ميلادى مىباشد و آثار و ابنيه عظيم آن را كه تاكنون مانده است به 150 ميلادى نسبت مىدهند . بناهايى كه در الحضر است يا پارتى است و در عصر اشكانى ساخته شده است و يا اينكه در زمان ساسانيان بنا شده و اسلوب معمارى آنها از روى سبك پارتى اقتباس گرديده است . اين دولت در زمان اشكانيان تحت نفوذ پارتها بود . در آغاز پادشاهى شاهپور اول ساسانى ، پادشاه الحضر علاوه بر اينكه از فرمان اين پادشاه سر بر تافت ، شهرهاى جزيره را در شمال بين النهرين متصرف شد و شاهپور ، الحضر را بر اثر خيانت دختر پادشاه آن ، كه به شاهپور عاشق شده بود ، بگرفت .